Het kan nog wel even duren voor er iets is dat Zelfstandigenwet heet. Dat kan ook moeilijk anders, zo’n wet wordt door ambtenaren bij elkaar vergaderd, door ambtenaren geschreven, door ambtenaren getoetst en door ambtenaren van een stempel voorzien. Brave borsten, daar niet van. Maar haast hebben ze zelden, laten we wel wezen. Dat is echter nog niet het meest prangende probleem. Hoe kunnen mensen die zelf nog nooit een gulden of euro eigenhandig verdiend hebben een wet schrijven die gaat over mensen die uit eigen vrije keuze niets anders willen doen dan dat?
Hoe kan een ambtenaar zich verplaatsen in de onafhankelijke geest van een vrije, zelfstandige professional. Hoe kan een ambtenaar weten hoe het is om zelf op zoek te gaan naar het inkomen van deze maand en als het kan ook alvast de volgende. Hoe kan een ambtenaar weten hoe het voelt als er al 4 of 5 weken geen opdracht en dus geen stuiver binnen is gekomen? Hoe kan een ambtenaar op dit hoge beleidsniveau, rondom voorzien van niet misselijke salariëring, pensioenen, eersteklas treinabonnementen, lease-auto’s en 85 vakantiedagen zich verplaatsen in iemand die zich al in de handen knijpt als hij een bufferpotje voor 3 werkloze maanden bij elkaar gespaard heeft?
Het antwoord is: niet. Als er al een wet moet komen die het ZZP’en gaat regelen, hoort die door een ZZP’er geschreven te worden. Maar er moet natuurlijk helemaal geen wet komen die het ZZP’en gaat regelen. Er hoort helemaal geen wet te zijn die ZZP’ers beschermt tegen… waartegen eigenlijk? Uitbuiting? Als er al een ZZP’er is die zich voor een tientje per uur laat inhuren als pizzakoerier, maaltijdbezorger of autowasser, wat dan nog? Dat moet die ZZP’er zelf weten, daar is hij zelf bij. Of die ervan kan leven, daar heeft niemand zich mee te bemoeien. En wie zijn die ZZP’ers die zich laten dwingen een laag tarief contract te tekenen? Ach ja, daar is ineens het woord ‘schijnzelfstandige’ voor uitgevonden. Beter bewijs dat ambtenaren niet begrijpen wat ZZP’en betekent, is er niet.
Toetsen om te lachen
Zoals het er nu voorstaat, schijnt er nu iets in elkaar gekrast te worden dat vooral in het teken staat van toetsen. Zijn we gek op in Nederland, toetsen. Laat een scheet en het moet ambtelijk getoetst worden of er wel een luchtje aan zit dat voldoet aan de zelf bedachte norm. Toetsen is de heilige graal van ambtelijke beslissingen, het is onovertroffen als instrument. Kindertoeslagen bijvoorbeeld, daar heeft het ook zo goed gewerkt.
In ieder geval: we gaan de ZZP’ers toetsen om duidelijk te krijgen of iemand wel een ZZP’er is. Eerst een zelfstandigentoets over inschrijving bij de KvK, of we meerdere opdrachtgevers hebben, of er ondernemingsrisico’s en investeringen in het spel zijn en of we al een pensioenvoorziening hebben en verzekerd zijn tegen arbeidsongeschiktheids. Alleen aan dit rijtje toetsen zie je al hoe weinig kijk de ambtenaren hebben of wie wij zijn en wat we doen.
Natuurlijk hebben we nog geen pensioenvoorziening als we net beginnen en voor een groot deel van ZZP’ers geldt dat daar pas geld voor kan worden ingelegd als we een flink wat jaren verder zijn. En dan nog: een enkel kutjaar en we kunnen de premie van die pensioenverzekering niet meer ophoesten. Hetzelfde geldt in het kwadraat voor een verzekering tegen arbeidsongeschiktheid. ZZP’ers die fysiek zwaar werk doen of in een sector werken waar een ongeluk in een kleine meterkast ligt, zullen wel moeten. Ze zijn niet te benijden, want zo’n polis kost goud.
Maar omdat de ambtenaren het zo geweldig goed met ons voor hebben, willen ze speciaal voor ons een verplichte polis in het kleven roepen. Dat kost dan maar iets van 1800 euro per jaar, wat lijkt redelijk betaalbaar lijkt, al moet je het natuurlijk nog eerste wel verdienen, naast je pensioenpolis, je hypotheek, je auto en je steeds hogere vaste lasten. Alleen: krijg je een zware bout op je harses terwijl je net even je helm hebt afgezet, dan is het 2 jaar wachten op je eerste uitkering. Hoeveel dat is, dan hangt natuurlijk wel af van een toets do or een onafhankelijke arts, die je voor 47% kan afkeuren terwijl je zelf helemaal turemegoggel van de hoofdpijn voor voelt dat je echt voor 100% naar de kloten bent qua arbeidsongeschiktheid. Ook heel grappig is dat die verplichte verzekering door het UWV wordt uitgevoerd. Want dat heeft zich al echt bewezen als een soepel lopende organisatie.
De killer toets: hiërarchische aansturing
Is de zelfstandigentoets al iets is om de hik van te krijgen (van de lach dan wel de schrik), hilarisch wordt het als we komen bij: de werkrelatietoets. Hiervoor komt de ambtenaar de samenwerking toetsen met een opdrachtgever. Die begint al met een verbijsterende eerste toets: of vrijheid in tijd en uitvoering van het werk is. Alsof de ZZP’er wordt ingehuurd om er zo lang mogelijk over te doen. Je verstand staat er bij stil dat er serieus over zo’n toets nagedacht wordt nu. Al moeten we een beetje begrip tonen voor deze vast en zeker Haagse ambtenaar: die heeft natuurlijk nog nooit van het begrip deadline gehoord. Bij de overheid wordt immers uitsluitend aan projecten gewerkt die verlengd, vertraagd of uitgesteld worden.
Goed, verder. En dan is hier de killer toets: is er wel of niet hiërarchische aansturing? Nee, natuurlijk is er niemand die de ingehuurde ZZP’er vertelt wat de bedoeling is. We verzinnen de opdracht zelf wel. We gaan eraan beginnen en sturen je over een week of 4 een mailtje dat de klus af is en de faktuur zit er dan direct bij. Welke klus? Verrassing! Voor hoeveel? Verrassing! Man, man, man. Hiërarchische aansturing – de term alleen al kan door niemand anders dan een ambtenaar bedacht zijn. In het verlengde van deze hilarische toets hiervan is er ook de kennelijk dringende vraag: wordt er gestuurd op resultaat in plaats van op de manier van werken? Nee, natuurlijk hoeft er geen resultaat geboekt te worden, daar huur je toch geen ZZP’er voor in, dat zou natuurlijk te gek voor woorden zijn. Resultaat, wie zou dat willen. Dat moet dan weer gecontroleerd worden (getoetst!) door iemand en dan er is al tekort aan personeel en dus moet er een ZZP’er ingehuurd worden. En die moet je weer toetsen, want is dat wel een echte?
Nee, dames en heren ambtenaren, kom tot bezinning. Leg weg die vulpen, hou op met schrijven, las die overlegjes af. Hou het in godsnaam zo simpel als alle ZZP’ers van het land dat willen. Toets jullie eigen gezonde verstand. Onthoudt maar een dodelijk eenvoudige waarheid over ZZP’ers. En dat is dat ze er altijd zijn als je wilt dat ze er zijn en dat ze altijd doen wat ze moeten doen.
Waarlijk als door God gezonden.
Geef een reactie